تفسیر سوره اسراء
 

تفسیر سوره اسراء - جلسه دوم

960918
665
 
 
بسم الله الرحمن الرحیم
سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَىٰ بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى الَّذِي بَارَكْنَا حَوْلَهُ لِنُرِيَهُ مِنْ آيَاتِنَا ۚ إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ ﴿١﴾ وَآتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَجَعَلْنَاهُ هُدًى لِبَنِي إِسْرَائِيلَ أَلَّا تَتَّخِذُوا مِنْ دُونِي وَكِيلًا ﴿٢﴾
[از هر عیب و نقصی] پاک است آن [خداوندی] که شبی بنده اش [محمّد صلی الله علیه وآله] را از مسجدالحرام به مسجد الاَقصی، که پیرامونش را خجسته و پُرخیر قرار داده ایم حرکت داد تا بخشی از نشانه های [قدرت و عظمت] خود را به او نشان دهیم، مسلّماً خداوند شنوا و داناست(1) ما به موسی کتاب عطا کردیم و آن را وسیلۀ هدایت بنی اسرائیل قرار دادیم، [کتاب موسی دارای این پیام سعادت بخش بود] که: جز مرا [که خداوندِ یکتا و قادرم] کارسازِ [خود] انتخاب نکنید ! (2)

حقیقت معنای «سبحان الله»
همانطور که در جلسه قبل نیز اشاره شد یک وجه از وجوه مختلف معنایی سبحان الله این است که خدا را منزه بداریم از آنچه که متصور می شویم. به این معنا که اولآ توجه و درک ما نسبت به جایگاه و مرتبه خدا در پایین ترین حد ممکن قرار دارد ثانیاً اگر توجه هم داشته باشیم آنچه که ما نسبت به او متصور می شویم و درک می کنیم در حد و اندازه ی مرتبه ی او نیست و لذا می بایست آن به آن خدا را از آنچه که نسبت به او متصور می شویم منزه بداریم.
وجه دیگری که سبحان الله، از جمله در آیه اول سوره اسراء دارد این است که این سبحان الله سبحان الله ای است از جانب خدا و با آنچه که ما انجام می دهیم متفاوت است. یعنی تنزیهی است که خداوند نسبت به خودش انجام می دهد و ما از درک ماهیت و چیستی آن کاملاً عاجزیم.

منظور از مسجد الاقصی
در این آیه ملاحظه می شود که خداوند اشاره می کند به سیر دادن شبانه پیامبر صلی الله علیه و آله از مسجدالحرام به مسجد الاقصی. که این مسجد الاقصی از جایگاه ویژه و بالایی برخوردار است. منظور از این مکان جایی در آسمان ها و ملکوت که چنین نامی به آن اطلاق می شود. این در حالی است که نظر برخی مفسرین به بیت المقدس که در فلسطین واقع شده است نیز بوده است که بنا به کثرت روایات در نقل اول بعید به نظر می آید که منظور از مسجد الاقصی بیت المقدس باشد.

کیفیت معراج
بنا به اقوال متفاوتی که نسبت به مکان و مسیر سیر پیامبر صلی الله علیه و آله در شب معراج وجود دارد عده ای آن را روحانی می دانند و عده ای آن را جسمانی. ولی با بررسی آیات دیگر قرآن نظیر آیات 11 و 17 سوره مبارکه نجم به این نتیجه می رسیم که با این توصیفات قرآن معراج حضرت می بایست جسمانی بوده باشد و در کنار این مطلب روایات متعددی نیز پیرامون صحه گذاشتن بر این مطلب وجود دارد که آن را تأیید می کنند. از طرف دیگر اگر معراج را صرفاً روحانی در نظر بگیریم در واقع آن را به چیزی شبیه خواب نازل کردیم آن وقت دیگری وجهی ندارد که خداوند بخواهد از این حالت و اتفاق صورت گرفته ذکری ببرد چون دیگر اهمیت و ویژگی خاصی ندارد.

از دلایل چرایی معراج و جسمانی بودن آن
در ادامه آیه اول سوره مبارکه اسراء می بینیم که خداوند بعد از بیان اینکه پیامبر صلی الله علیه و آله را شبانه سیر داده اند دلیل این امر را نیز بیان می کنند و آن چیزی نیست جز « تا بخشی از نشانه های [قدرت و عظمت] خود را به او نشان دهیم» پس این خود دلیل دیگری است بر جسمانی بودن معراج زیرا دیدن آیات الهی در آن مطرح شده است.

عظیم ترین جایگاه در عالم
با کمی بررسی می بینیم نکته ی مهم دیگری نیز در این آیه بیان شده است و آن این است که پیامبر صلی الله علیه و آله با آن مرتبه اش با صفت "عبد" بودنش معرفی و نام برده می شود و در ادامه چنین شخصی که دارای چنین موقعیتی است به بالاترین جایگاه و مرتبه برده می شود که احدی تا کنون به آن نرسیده است. پس عبد بودن یعنی اوج عزت و سربلندی و نه خاری و حقارت.

 
 

دانلود فایل