تفسیر سوره اسراء
 

تفسیر سوره اسراء - جلسه سوم

960925
630
 
 
پاسخ به سؤالات مطروحه مخاطبین جلسه :
- برای خواندن و قرآئت قرآن چه روشی را باید پیش گرفت ؟
- در تفسیر قرآن به چه تفسیری مراجعه کنیم ؟
- آیا این جمله که بعضی می گویند درست است که تفسیر قرآن به قرآن بهترین تفسیر است ؟
- ...

آیا می توان جملات قرآن را به عنوان یک دستور پذیرفت و عمل کرد ؟
حتماً با ملاحظه قرآن دیده اید که در قرآن بسیاری از عبارات وجود دارند که به صورت امر و نهی بیان شده اند. مثلاً أَقِمِ الصَّلاةَ. حال وظیفه و تکلیف ما در مقابل چنین آیات و جملات در قرآن چیست ؟. مشخص است که برای فهم کامل و روشن آن نیاز به منبع و مأخذی داریم که برای ما شرایط و کیفیت این امر را روشن کند. اینکه صلات چیست ؟ چگونه است ؟ موقف آن در چه وقتی است؟ و ... همه در نزد کسی است که نسبت به قرآن علم دارد. زیرا هرگونه برداشت دیگری که بدون علم باشد جز حدس و گمانه زنی نخواهد بود.
این مطلب در مورد آیات دیگر که از بار امر و نهی نیز برخوردار نیستند نیز صدق می کند. مثلاً آیاتی که گزارشی را از خلقت بیان می کنند. به عنوان مثال توصیفاتی در مورد کیفیت بهشت و جهنم ارائه می دهند. تمامی این اوصاف بیان شده در اینگونه آیات نیز نیازمند علم قرآن است زیرا از حقیقتی سخن می گویند که وجود دارد ولی در حیطه درک و شناخت ما نیست.
دلیل این نیاز هم کاملاً عقلانی است زیرا که کلام از جانب یک منبع است و آن خداست و لذا منطق و عقل می گوید تفسیر و اصطلاحاً جان کلام را باید خود خدا بیان کند و لذا فرستاده ی او تنها کسی است که می تواند از جانب خدا و به اذن او کلامش را تفسیر و تبیین کند.

وظیفه صحیح در مواجهه با قرآن
همه ی ما با اطلاعاتی که نسبت به ادبیات عرب و فهم معانی داریم در هنگام خواندن قرآن معنا و مفهومی را به صورت ناخودآگاه در نزد خود متصور می شویم. اولاً باید بدانیم پذیرفتن و قطعیت دادن به این برداشت شخصی بنا به توضیحاتی که پیش تر دادیم کاملاً اشتباه است. ولی اگر فرد این برداشت را همراه کند با بررسی و مطالعه ی اقوال مفسرین، کتاب های لغت و ... و آنگاه با این قید بگوید که "این آیه می تواند چنین معنی را داشته باشد" از نظر فقها اشکالی ندارد و حرام نیست.

تفسیر قرآن به قرآن چیست ؟ و آیا بهترین روش تفسیری است ؟
عده ای معتقد هستند بهترین گونه ی تفسیر، تفسیر قرآن به قرآن است به این معنی که تبیین و توضیح هر آیه را با مراجعه به آیه دیگری بیابیم. و از طرفی نیز سایر تفاسیر و مفسرین را رد می کنند. اولاً هیچ مفسری نه ادعا کرده و نه تا به حال در طول تاریخ دیده شده است که خود و روش تفسیری اش را بهترین راه برای تفسیر قرآن بیان کند ثانیاً چنین روشی (تفسیر قرآن به قرآن) در یک حالت امکان پذیر و درست است. به این صورت که کسی که علم قرآن را دارد و به آن مسلط است بیان کند که این آیه توسط چه آیه دیگری تبیین می شود و یا اینکه یک قاعده از احکام را با استناد به آیه ای از قرآن بیان کند و این در طول تاریخ اتفاق نیافتاده است مگر به وسیله ائمه علیهم السلام که در میان مردم می فرمودند هرآنچه می خواهید از ما بپرسید تا به شما پاسخ دهیم و بگویم بر پایه کدام یک از آیات این پاسخ را به شما می دهیم. و دلیل این امر چیزی نیست جز اینکه وجود ائمه علیهم السلام و قرآن یکی است با این تفاوت که مردم با سؤال از قرآن لزوماً پاسخی دریافت نمی کنند ولی با سؤال از ائمه علیهم السلام پاسخ خود را از قرآن می یابند. از این رو این روش تفسیر را می توان تفسیر قرآن به قرآن نامید که کاملاً بهترین و درست ترین روش تفسیری است ولی انجام آن تنها از جانب فرستاده خدا امکان پذیر است.

در مراجعه به تفسیر باید چگونه عمل کرد ؟
در هر مطالعه علمی و بررسی در تمامی علوم می بایست به یک منبع صادق امین مراجعه کرد. در تفسیر نیز ابتدا باید تحقیق کرد که مفسر تفسیر چگونه آدمی است ؟ انسانی که تقوا پیشه و خدا ترس باشد مورد تأیید و اعتماد همگی است و لذا می توان به آنچه او نگاشته است اطمینان داشت. و در قدم بعد به سراغ کسی می رویم که دانش و علم او بیشتر باشد.

 
 

دانلود فایل