تفسیر سوره اسراء
 

تفسیر سوره اسراء - جلسه هفتم

961023
793
 
 
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
وَقَضَيْنَا إِلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ فِي الْكِتَابِ لَتُفْسِدُنَّ فِي الْأَرْضِ مَرَّتَيْنِ وَلَتَعْلُنَّ عُلُوًّا كَبِيرًا ﴿۴﴾ فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ أُولَاهُمَا بَعَثْنَا عَلَيْكُمْ عِبَادًا لَنَا أُولِي بَأْسٍ شَدِيدٍ فَجَاسُوا خِلَالَ الدِّيَارِ وَكَانَ وَعْدًا مَفْعُولًا ﴿۵﴾ ثُمَّ رَدَدْنَا لَكُمُ الْكَرَّةَ عَلَيْهِمْ وَأَمْدَدْنَاكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَجَعَلْنَاكُمْ أَكْثَرَ نَفِيرًا ﴿۶﴾

[اى] فرزندان كسانى كه [آنان را در كشتى] با نوح برداشتيم راستى كه او بنده‏ اى سپاسگزار بود (۳) و در كتاب آسمانى[شان] به فرزندان اسرائيل خبر داديم كه قطعا دو بار در زمين فساد خواهيد كرد و قطعا به سركشى بسيار بزرگى برخواهيد خاست (۴) پس آنگاه كه وعده [تحقق] نخستين آن دو فرا رسد بندگانى از خود را كه سخت نيرومندند بر شما مى‏ گماريم تا ميان خانه ‏ها[يتان براى قتل و غارت شما] به جستجو درآيند و اين تهديد تحقق‏يافتنى است (۵)

وعده ی خدا
در این آیات مشاهده می شود که خداوند اشاره می کند به طغیانی که از سوی عده ای سر خواهد زد؛ که منظور آیه را هم می تواند قوم بنی اسرائیل باشد و هم مسلمانان (امت اسلام)، که بعد از طغیان اول عده ای را بر ایشان مسلط خواهد کرد. اگر که منظور آیه را قوم بنی اسرائیل بدانیم مراد از مردمانی که طغیان کرده اند آنانی هستند که فرامین و احکام تورات را زیر پا گذاشته(طغیان اول) و همچنین دو نفر از انبیاء الهی را به قتل رساندند(طغیان دوم). و در بعضی از روایات طغیان اول را نیز قتل دو پیغمبر دیگر ذکر می کند. منظور از ادامه آیه هم قومی است که بر بنی اسرائیل تسلط پیدا کرد و ایشان را تار و مار کرد که در روایات از بختنصر به عنوان پادشاه ایشان نام برده می شود. و منظور از قدرت بخشیدن و نجات دادن مجدد ایشان زمانی است که به دست قومی از فارس از اسارت رهایی می یابند و به وضع و موقعیت پیشین خود باز می گردند.
در نگاه دیگر به آیه با این منظور که مخاطب امت اسلام هستند می بینیم که در روایت از امام صادق علیه السلام نقل شده است که فرمودند منظور از دو طغیان اول که در این قوم صورت می گیرد شهادت امیرالمؤمنین علیه السلام و اصابت نیزه بر پیکر مطهر امام حسن علیه السلام است. و مقصود از طغیان دوم کشتن امام حسین علیه السلام است. و مراد از کسانی که بر آنها مسلط خواهند شد امام زمان علیه السلام و یاران آن حضرت هستند که هیچ ترسی در آنها راه ندارد و در امر خود بسیار محکم و استوار هستند.

تاوان ظلم در نظام الهی
از مصادیقی که خداوند در این آیه پیرامون ظلم و ستم و طغیان گری بیان می کند این است که عده ای را بر آنها مسلط می کند که الزاماً از اولیاء الهی نیستند؛ بلکه در برخی موارد از جنس خود آنهاست؛ یعنی اشخاص و افرادی که به مراتب ظالم تر از آنها هستند(األلّهُمَّ اشغَلِ الظّالِمِینَ بِالظّالِمِینَ). نمونه ی دیگر آن سرنوشتی است که بر قتله حضرت سیدالشهدا علیه السلام گذشته است که به دست فردی که شخصاً اقدام به قیام و انتقام از ایشان بر آمد.
در روایاتی دیگر نیز آمده است که منظور از دو طغیان اول دو نفری هستند که حق خلافت امیرالمؤمنین علیه السلام را غصب کردند و منظور از برتری جویی بزرگ ادعای خلافتی است که می کنند. زیرا که می خواهند جایگاهی الهی را تصرف کنند.

درسی مهم از این آیات
جدا از ترجمه و مصادیق روایی و تاریخی که در مورد این آیه و مطالب مطروحه در آن بیان شد می بایست به نکته ای ظریف و دقیق در آن توجه داشت و آن این است که خداوند خبر از وعده ای می دهد که پیش تر وقوع یافته است و اگر مجدد تکرار شود همان سرنوشت بر بانیان آن خواهد گذشت. پس می بایست قیاسی کلی نسبت به آنچه هم اکنون در حال وقوع است و آنچه که قرآن به آن اشاره می کند داشته باشیم تا اگر لزوم بر اصلاح و تجدید نظر در اعمال وجود دارد به آن جامه ی عمل بپوشانیم.
 
 

دانلود فایل