انس با قرآن
 

انس با قرآن - جلسه یازدهم

5741
 
 
 در این جلسه در باب انس با قرآن چند نکته را اضافه می نماییم و سپس به جمع بندی بحث می پردازیم.
پایان این جلسات به معنای تکمیل بودن بحث در باب انس با قرآن نیست. بلکه بسیاری نکات باقی خواهد ماند . انشا الله با عنایت امام زمان (عج) کسب خواهد گردید.
نکته اساسی در باب قرآن آن است که کلام خداوند است و هر گونه سنخیت و مشابهت کلام خداوند با سائر کلام های بشری، باطل است. هر کسی در مواجهه با قرآن بدون هیچ پیش فرضی، آن را حقیقت روشنی می یابد اما اگر همان فرد با قیاس برخورد نماید و آن را کلامی مشابه سائر کلام بداند، از بهره او کم خواهد شد. این نکته را هیچ گاه نباید از خاطر ببریم و همواره به خاطر داشته باشیم که این کلام خالق می باشد و از قیاس آن با سائر کلام پرهیز کنیم!
چند نکته عملی در باب آداب تلاوت قرآن:
روایتی از امام صادق(علیه السلام) در مورد پاک نمودن مسیر قرآن:
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ‏ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص نَظِّفُوا طَرِيقَ الْقُرْآنِ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ص وَ مَا طَرِيقُ الْقُرْآنِ- قَالَ أَفْوَاهُكُمْ قِيلَ بِمَا ذَا قَالَ بِالسِّوَاكِ (وسائل الشیعه ج2 ص 22)
فرمود: راه قرآن را پاكيزه داريد گفته شد: يا رسول الله راه قرآن چيست؟ فرمود: دهانهاى شما. گفته شد با چه؟ فرمود: با مسواك كردن.
یعنی اگر مسواک نزدیم، قرآن نخوانیم؟
خیر، قرار بر این بود اصل قرائت را فراموش نکنیم و خود را به تکلف نیاندازیم بلکه رعایت این آداب راهی برای افزایش بهره وری من است.
حضرت می فرمایند که راه قرآن، دهان است. این نشان این است که قرآن یک حقیقتی است که مجوز تلاوت آن را به ما داده اند و هنگامی که ما قرآن را تلاوت می کنیم، مسامحتاً ما هم در ایجاد آن نقش داریم. نکته دیگر آن است که باید طریق این حقیفت پاک باشد. بعضی ها قرآن را از حنجره به بعد تلاوت می کنند.(جنبه ظاهری) بعضی دیگر قرآن را از فکر و حافظه می خوانند. بعضی ها هم از جان و دل تلاوت می کنند.
طریق قرآن کجاست؟ طریق قرآن از  دل است تا به حنجره و دهان.
این روایت به این اشاره دارد که حتی مجرای ظاهری قرآن را که دهان باشد، را پاک کنید. این نه آن است که نتوان قرآن را با دهانی غیر پاک خواند.
دستور دیگر آن است که قرآن را از دل بخوانید. حال چگونه قرآن را از دل بخوانیم؟
مسئله حفظ قرآن به دو گونه ممکن است : یکی سپردن به حافظه پس از ممارست. دیگری آنکه بعد از رویارویی با نکات و تذکرات قرآنی، آنها را در دل و جانمان بسپاریم و در اعمال و رفتارمان حفظ و زنده نماییم. در روایات و تعالیم ائمه (علیهم السلام) نوع دوم مورد تاکید و توصیه بوده است. حفظ ارزش های قرآنی به معنای حفظ ارزش ها به همین الفاظ قرآنی می باشد نه جمله و کلمه ای از مفاهیم آن! چون این ارزش به همین لفظ قرآنیش دارای ارزش الهیست. و کلام خالق، هر بار ارزش افزوده ای خواهد داشت و محدود نیست! قرآن پوسته یک حقیقت نیست بلکه خود حقیقت است.
حال هر کس به خود و اعمالش توجه کند که این طریق قرآن را از غیبت، تهمت و... پاک نگاه داشته است؟! پاکی ظاهر طریق قرآن، مسواک است و پاکی باطنی آن حفظ نگاه داشتن قلب و دهان از گناه است. هر آنچه این مسیر پاکتر باشد، بهره مندی نیز بیشتر خواهد بود.
پاکی نیز به دو گونه می باشد یکی پاکی دائمی و همیشگی و گونه دیگر پاکی در لحظه تلاوت می باشد. اگر کسی که دل و دهانش پاک نیست قبل از تلاوت استغفار نماید، خداوند از فضلش به او بهره ای را می چشاند. لذا استغفار و استمداد از خداوند در بهره مندی تاثیر بسزایی دارد.
در ارتباط با قرائت و تلاوت قرآن ابتداً باید به این نکته اشاره نمود که قرآن با «اقراء» شروع شده است و بر قلب پیامبر صلی الله علیه و آله وحی شده نه به صوزت مکتوب و سمعی. در مسئله قرائت به طور کلی هر چقدر هر شخصی با شیئی انس بگیرد آنرا زیبا می سازد و از آن محافظت می کند. در ارتباط با قرآن هم هر آن کس که انسش با آن بیشتر شود، سعی می کند آنرا زیباتر بخواند. و البته هر آنکس زیباتر بخواند انسش با قرآن بیشتر می شود.
در مورد قرآن فرموده اند سوره «یس» قلب قرآن است. مداومت بر تلاوت سوره «یس» در روزها و هدیه آن به روح حضرت زهرا (سلام الله علیها)  از طرف حضرت نرجس خاتون یکی از توصیه های مجرب می باشد.
تلاوت قرآن در زمانها و مکانهای مقدس بهره ما را چندین برابر می کند.
به لحاظ موقعیت های مکانی : مسجد الحرام، مشاهد مشرفه
به لحاظ موقعیت های زمانی : بهار قرآن (ماه مبارک رمضان) ، قبل از اذان صبح
ما در اعمالی که انجام می دهیم کیفیت انجام آن بسیار مهم است. زیباترین مدل زندگی، زیبا انجام دادن آن است. در حالت دیگر اگر اعمالی که انجام می دهیم از روی بی میلی باشد، برای ما بسیار آزاردهنده و آسیب زا خواهد بود. برای مثال غذا میل نمودن، با آداب آن در حالی که حلال است و بدون هیچ گونه عجله چقدر زیبا است. مدل دیگر میل نمودن غذا به صورت سرپایی و عجله است که باعث آسیب به جسم و بدون لذت همراه خواهد بود. مثال دیگر آن است که خانم خانه داری اگر بداند و باور کند که خداوند متعال به کار او در خانه چقدر پاداش می دهد، به گونه دیگری در خانه فعالیت می کند. ولی اگر با شعار و تبلیغات جامعه روبرو شود و خود را با آن بسنجد، مطمئناً دیگر از کار خانه لذت نمی برد و آن را عقب ماندگی تلقی می کند.
تمامی احکام و آداب ما را به سمت آرامش و لذت بردن از زندگی می برد.
از حضرت سوال نمودند که قرآن را با ترتیل بخوانیم یعنی چه؟ توضیح بسیار زیبایی می دهند. فرمودند زیبا و به آرامی تمامی حروف و قواعد را رعایت کن.
در نیکوترین مدل انجام عمل دو مطلب زیر باید رعایت شود: یکی رعایت آداب عمل است. مطلب دوم آن است که این سوال را از خودمان بپرسیم که رضایت به انجام این عمل را داریم یا خیر؟!
یادمان باشد که در همسایگی رعایت آداب به تکلف نیفتیم. البته جای یک مطلب خالی نماند که واجبات را چه از روی میل و چه بی رغبتی باید انجام داد. اما بهترین حالت آن است که از روی میل و رغبت انجام دهیم.
تکته آخر در انس دادن افراد و تربیت فرزندان است. ما وقتی نکته ای را یاد می گیریم شیطان ما را به توصیه به دیگران منحرف می سازد به گونه ای که خودمان از آن مطلب بی بهره می مانیم. وقتی ما با قرآن انس گرفتیم فرزندان ما با قرآن انس خواهند گرفت. در تربیت فرزند، فرزندمان باید عبادت و راز و نیاز ما با پروردگار را ببیند تا آموزش ببیند. در تربیت دینی، دیدن عبادت والدین از سوی فرزند بسیار مهم است. در بحث انس ما ابتدئاً باید خودمان انس بگیریم سپس به دیگران تجویز کنیم.
خداوند را شاکریم که توانستیم قدمی در باب انس با قرآن کریم را برداریم. در این بحث سعیمان بر توصیه های ائمه معصومین در این باب بوده و سعی شد از توصیه های فردی پرهیز کنیم.
معرفی چند کتاب در این باب:
1. چگونه قرآن بخوانیم. ناشر: دفتر نشر فرهنگ اسلامی اثر :سید محمد تقی حکیم
2. جوانان و انس با قرآن ناشر: احسن الحدیث اثر : صاحب علی محبی
3. هفده گفتار در علوم قرآنی ناشر: بدر مترجم : سید حسین حسینی
 
 

11